In de binnenvaart vindt schaalvergroting plaats: minder reizen met grotere schepen en grotere ladingen. Dit omdat grotere schepen over het algemeen efficienter (goedkoper) veel goederen kunnen voeren. Deze schaalvergroting wordt in BIVAS nagebootst door een vlootmutatie scenario, wat onder andere gebruik maakt van een scheepskostenmatrix.
Scheepskostenmatrix genereren
Om een vlootmutatie te kunnen bepalen is het nodig om te weten wat de meest efficiente schepen zijn. Dit wordt weergegeven door een scheepskostenmatrix. Voor elk scheepstype en voor elke herkomst en bestemming wordt per verschijningsvorm van de lading aangegeven wat de kosten zijn voor een reis met een gemiddelde lading.
Om zo'n scheepskostenmatrix te genereren is er de functie "Create and store ship costs ", te vinden in de "Explorer" links in het scherm onder de knoop "Fleet mutation" -> "Functions". Deze functie vraagt om een beschrijving voor de scheepskostenmatrix, dit moet weergeven wat de situatie is waarvoor de scheepskosten berekend zijn. Daarnaast heeft het een scenario nodig. Dit scenario bepaald hoe het netwerk eruit ziet: welke scheepstypen, welke herkomsten en bestemmingen en welke verschijningsvormen worden meegenomen in de berekening.
Na de berekening van de scheepskosten worden deze opgeslagen in de BIVAS database in MySQL. Als alles goed is uitgevoerd is dit terug te zien in de "Stored components" links in het scherm in de "Explorer". Onder de knoop "Ship costs" moet dan een regel verschijnen met de beschrijving en het scenario die bij de functie zijn opgegeven.
Vlootmutatie scenario opstellen
Onder de knoop "Fleet mutation" -> "Scenarios" komen de vloot mutatie scenario's te staan. Dit is een tabel met een regel voor elk scenario. Door deze tabel te openen en een nieuwe regel in te voegen wordt een nieuw scenario aangemaakt.
Tip: als er al regels in de tabel aanwezig zijn kun je een regel selecteren en "Insert" indrukken om de plek van de geselecteerde regel een nieuwe regel in te voegen. met "Ctrl + Insert" wordt de nieuwe regel aan het eind toegevoegd. Als er nog geen regels aanwezig zijn zorgen "Insert" en "Ctrl + Insert" allebei voor een nieuwe regel.
In een nieuw scenario moeten de volgende velden worden ingevuld:
- Name: de naam waaraan het scenario kan worden herkend
- Description: een beschrijving om aan te geven wat de situatie is waarop de mutatie is gebaseerd.
- Forecast period (t) in years: de periode waarover de vloot mutatie plaats vindt
- Scenario: het scenario dat als basis dient voor de vlootmutatie. Dit bepaald net als bij de scheepskosten hoe het netwerk eruit ziet: welke scheepstypen worden meegenomen, welke herkomsten en bestemmingen, etcetera.
- Ship costs: de scheepskosten die aangeven welke schepen het beste gekozen kunnen worden voor de nieuwe vloot.
- Mutation degrees: per scheepstype de kans dat het vervangen wordt in een jaar (de kans dat het vervangen wordt in t jaar wordt gegenereerd en hoeft niet te worden ingevuld).
- Replacement distribution: een verdeling van de kansen dat het goedkoopste ship wordt gekozen, het daarna meest goedkope schip, het op twee na beste schip, etcetera.
- Ship type efficiencies: per scheepstype de toename in de gemiddelde beladingsgraad.
- Ship type categories: een groepering van de scheepstypen, waardoor schepen alleen vervangen worden door schepen uit dezelfde categorie.
Tip: de mogelijke scenario's en de scheepskosten kunnen worden getoond door naar het veld te navigeren en "Ctrl + Spatie" in te drukken. Door op de gewenste plek in de lijst te gaan staan en op "Enter" drukken wordt een selectie gemaakt.
Tip: maak een 'replacement distribution' met minimaal vijf kansen (de kansen mogen ook heel klein zijn als er eigenlijk minder dan vijf opties zijn) om te voorkomen dat er niet genoeg vervangingsmogelijkheden zijn. Zie ook de documentatie omtrent de vervangingsverdeling.
Vlootmutatie scenario uitvoeren
Nadat een scenario is opgesteld kan worden bepaald welke schepen vervangen gaan worden en waardoor, en wat dit voor effect heeft op het aantal reizen en de lading, de vlootmutatiematrix. Hiervoor is de functie "Run fleet mutation scenario" te gebruiken, te vinden onder de knoop "Fleet mutation" -> "Functions".
Als alles goed is uitgevoerd is in het doorgerekende scenario de tabel "Fleet mutation matrix" ingevuld. Daarnaast is in het veld "Visualization" een staafdiagram te vinden die de vlootmutatie weergeeft. Per scheepstype wordt het oude en nieuwe aantal reizen getoond.
Als alle vlootmutatie scenario's die in "Fleet mutation" -> "Scenarios" staan moeten worden uitgevoerd kan de functie "Run all fleet mutation scenarios" worden gebruikt. Deze voert een voor een de scenario's uit.
Vlootmutatie scenario handmatig aanpassen
Na het doorrekenen van een vlootmutatie scenario is de vlootmutatiematrix ingevuld. Deze matrix kan vervolgens handmatig worden aangepast als de resultaten niet het juiste beeld geven. De visualisatie van de vlootmutatie kan daarin hulp bieden om een beeld te krijgen van wat de vlootmutatie inhoudt. Filteren, groeperen en draaitabellen maken voor de vlootmutatiematrix kan een hulpmiddel zijn om de juiste aanpassingen in de matrix aan te brengen.
Tip: door een kolom te selecteren (in een kolom helemaal naar boven navigeren) en "Ctrl + F" in te drukken, verschijnen extra velden boven de kolommen. Hierin kunnen de waardes worden ingevuld waarop de onderstaande kolom moet worden gefilterd.
Tip: door een kolom te selecteren en "Ctrl + G" in te drukken, wordt een nieuw tabblad geopend waarin allerlei groeperingen kunnen worden samengesteld.
Tip: door een cel in een tabel met drie kolommen te selecteren en op "Ctrl + P" te drukken, verschijnt een extra tabblad met een draaitabel.
Vlootmutatie scenario opslaan
Wanneer de vlootmutatiematrix definitief is, en klaar om gebruikt te gaan worden, moet het worden opgeslagen in de BIVAS database in MySQL. Hiervoor is de functie "Store fleet mutation" te gebruiken, te vinden onder de knoop "Fleet mutation" -> "Functions". Deze functie vraagt om het scenario dat het op moet slaan.
Als alles goed is uitgevoerd is dit terug te zien in de "Stored components". Onder de knoop "Fleet mutation scenarios" moet dan een regel verschijnen met de beschrijving, de periode, het basis scenario en de scheepskosten die bij de functie zijn opgegeven. Daarnaast moet het veld "Exported ID" in het vlootmutatie scenario zijn gezet.